Pri mi

Min interesas ne nur, ĉu io funkcias. Mi volas kompreni, kial ĝi funkcias, kiuj interrilatoj kaŝiĝas malantaŭ ĝi kaj ĉu eble ekzistas pli kohera vojo.

Mi ŝatas rigardi pli atente kaj malofte kontentiĝas pri la unua respondo. Kiam temo vere tuŝas min, mi povas okupiĝi pri ĝi longe kaj intense. El unu sola demando tiam ofte ekestas novaj pensoj, ideoj kaj fine konkretaj projektoj.

Multaj el miaj ideoj komenciĝas per observo: io mankas, interrilato restas nevidebla aŭ ĉiutaga procedo estas senbezone komplika. Tiam mi volas ne nur paroli pri ĝi, sed ekscii, ĉu el tio povas esti evoluigita io praktika.

Mi ne ĉiam iras laŭ la plej rekta vojo. Mi pridubas, forĵetas, rekomencas kaj lernas dum la realigo. Por mi tio estas parto de la kreoprocezo. Mia celo ne estas senerareco, sed evoluo honesta, komprenebla kaj sencoplena.

En la rilatoj kun aliaj homoj gravas por mi malfermiteco, fidindeco, justeco kaj renkontiĝo sur egala nivelo. Mi atente aŭskultas kaj ofte perceptas ankaŭ tion, kio ne estas rekte eldirita. Samtempe mi sincere alparolas aferojn, kiam mi kredas, ke tiel povas ekesti nova perspektivo.

Mi uzas Human Design kiel personan ilon por memreflektado, ne kiel neŝanĝeblan veron. En la priskribo de la Manifestanta Generatoro kun sakrala aŭtoritato kaj profilo 5/1 mi rekonas kelkajn trajtojn de mi mem: la deziron unue funde kompreni ion kaj poste praktike efikigi tiun komprenon.

Kun la tempo mi lernis, ke ne ĉiu ebleco meritas mian atenton kaj energion. Decida por mi estas la interna sento, ke ideo vere havas signifon. Kiam tiu interna jes ekzistas, el ĝi povas ekesti granda persistemo kaj kreiva forto.

ESPERANTO ∞/21 estas esprimo de ĉi tiu pensmaniero. Ĝi estas mia spaco por la demandoj, pensoj, projektoj kaj evoluoj, kiuj okupas min, sen la pretendo jam posedi pretan respondon pri ĉio.

Min movas la ebleco videbligi interrilatojn, pluevoluigi miajn proprajn spertojn kaj eble ekmovi ion, kio ankaŭ malfermas novan perspektivon al aliaj homoj.

Mi vidas min kiel batalanton – ne en la senco de perforto, sed en la senco de interna sinteno.

Por mi esti batalanto signifas transpreni respondecon, defendi la proprajn konvinkojn kaj montri firman sintenon ankaŭ tiam, kiam tio fariĝas malkomforta. Mia batalo ne direktiĝas kontraŭ homoj. Ĝi direktiĝas kontraŭ nescio, maljusteco, patronado kaj strukturoj, kiuj forprenas de homoj ilian liberecon, memrespondecon aŭ dignon.

Tial justeco, libereco kaj klerigo ne estas abstraktaj nocioj por mi. Ili konsistigas esencan parton de mia persona kompaso.

Justeco

Mi havas tre fortan senton pri tio, kiam io ne estas kohera aŭ estas maljusta. Ne temas por mi pri tio, ke ĉiuj homoj devas esti samaj. Homoj estas malsamaj – laŭ siaj kapabloj, spertoj, bezonoj kaj vivovojoj.

Por mi justeco signifas prefere, ke ĉiu homo havu la eblecon iri sian propran vojon, transpreni respondecon pri sia vivo kaj esti traktata kun respekto.

Kiam mi perceptas maljustecon, estas al mi malfacile simple deturni la rigardon.

Libereco

Por mi libereco apartenas al la plej altvaloraj bonoj de la homo.

Sed libereco ne signifas povi fari ĉion laŭplaĉe sen konsideri la sekvojn. Libereco kaj respondeco apartenas kune.

Mi ne volas diri al homoj, kiel ili devas vivi. Male: mi volas kontribui al tio, ke ili evoluigu sufiĉajn sciojn, memfidon kaj memstarecon por povi mem fari siajn decidojn.

Homo, kiu rekonas sian propran vojon, ne bezonas iun, kiu lin gvidas. Foje li bezonas nur iun, kiu helpas al li denove vidi pli klare.

Klerigo

Multaj el niaj decidoj ekestas el kutimoj, timoj, sociaj atendoj aŭ konvinkoj, kiujn ni iam transprenis sen iam vere pridubi ilin.

Tial por mi klerigo signifas antaŭ ĉio:

Starigi demandojn. Rekoni interrilatojn. Mem pensi.

Mi volas videbligi malsamajn perspektivojn kaj kuraĝigi homojn formi sian propran opinion. Mi ne pretendas posedi la veron. Ankaŭ miaj propraj konvinkoj devas esti pridubeblaj.

Ĉar laŭ mi vera kompreno ne ekestas pro tio, ke iu pretendas koni ĉiujn respondojn.

Ĝi komenciĝas per la preteco starigi la ĝustajn demandojn.

La batalanto en mi

La batalanto en mi ne rapide rezignas.

Li observas, pridubas kaj serĉas interrilatojn. Li povas esti malkomforta, kiam io kontraŭas lian komprenon de libereco aŭ justeco. Samtempe mi scias, ke forto ne konsistas en tio, ke oni batalu ĉiun batalon.

Foje forto signifas rezisti.

Foje ĝi signifas elekti alian vojon.

Kaj foje ĝi signifas simple doni al alia homo la spacon por trovi sian propran komprenon.

Mi volas nek konverti iun nek trudi al iu mian mondrigardon.

Mi volas doni impulsojn.

Impulsojn por rigardi pli atente.

Impulsojn por pridubi la kutiman.

Impulsojn por remalkovri la propran respondecon.

Kaj eble foje ankaŭ la kuraĝon ekiri vojon, kiu estas vere la propra.

Ĉar fine por mi ne temas pri tio, ke homoj sekvu mian opinion.

Temas pri tio, ke ili trovu sian propran – kaj posedu la liberecon vivi laŭ ĝi.

ESPERANTO ∞/21 estas por mi pli ol nomo. Ĝi estas ideo.

La unuan fojon mi renkontis la vorton Esperanto ne en lingvokurso kaj ankaŭ ne en libro. Mi aŭdis ĝin en la samnoma kanto de Freundeskreis.

Tiu kanto tuŝis min.

Poste mi spertis ion similan kun “Freiheit” de Söhne Mannheims. Du tute malsamaj kantoj – kaj tamen ambaŭ vekas ion similan en mi.

Temas pri homoj.

Pri libereco.

Pri interkompreniĝo.

Kaj pri la demando, kio ligas nin unu kun la alia, anstataŭ apartigi nin unu de la alia.

Iam mi volis scii, kion tiu vorto Esperanto efektive signifas.

Tiam mi eksciis, ke Esperanto estis kreita kiel internacia lingvo kun eksterordinare simpla kaj samtempe granda ideo: homoj de malsamaj devenoj povu komuniki inter si sen tio, ke la lingvo de unu nacio devas stari super tiu de alia.

Komuna lingvo kiel ligilo inter homoj.

Ĝuste tiu penso restis ĉe mi.

Ĉar aferojn, kiuj ligas homojn unu kun la alia anstataŭ ĉiam pli disigi ilin, mi povas nur bonvenigi.

Eble tial ankaŭ ne estas hazardo, ke iam Bitcoin stumblis trans miajn sinapsojn.

Je la unua rigardo internacia lingvo kaj malcentralizita cifereca mono havas malmulte komunan.

Por mi ili tamen posedas komunan ideon:

Limoj perdas sian signifon.

Esperanto ne demandas, el kiu lando homo venas, antaŭ ol du homoj povas paroli unu kun la alia.

Bitcoin ne demandas, kiun naciecon, religion aŭ mondkoncepton iu havas, antaŭ ol du homoj povas interŝanĝi valoron.

Ambaŭ povas ligi homojn, kiuj alie eble neniam estus renkontintaj unu la alian.

Kaj ĝuste en tio mi rekonas penson, kiu jam delonge akompanas min.

Libereco sen disiĝo

Por mi libereco ne signifas apartigi sin de ĉiuj aliaj homoj.

Male.

Vera libereco bezonas spacon por diferencoj.

Homoj ne devas kredi la samon. Ili ne devas havi la saman opinion. Ili ne devas posedi la saman kulturon, devenon aŭ vivmanieron.

Ni ankaŭ ne devas pri ĉio samopinii por povi interparoli.

Ligo ne ekestas pro tio, ke ĉiuj fariĝas samaj.

Ligo ekestas tie, kie diferencoj rajtas ekzisti.

Tial libereco kaj toleremo por mi estas rekte kunligitaj.

Mi ne volas diri al iu, kion li devas pensi. Mi volas instigi homojn mem pensi.

Mi ne volas konvinki iun pri mia vero. Mi volas starigi demandojn, rigardi interrilatojn kaj videbligi malsamajn perspektivojn.

Kion ĉiu unuopulo faras el tio, restas lia propra decido.

Kial la 21?

Ankaŭ la 21 estas de mi konscie elektita.

Unuflanke ĝi reprezentas la 21-an jarcenton – epokon, en kiu nia rilato al teknologio, artefarita inteligenteco, mono, scio, libereco kaj homa memstareco fundamente ŝanĝiĝas.

Samtempe la nombro posedas apartan simbolan forton rilate al Bitcoin: ĝia maksimuma kvanto estas limigita al 21 milionoj da bitmoneroj.

Tiel du ideoj renkontiĝas en la nomo:

Esperanto – interkompreniĝo kaj ligo inter homoj.

21 – nia epoko kaj la ideo de mono senlima laŭ atingeblo, sed limigita laŭ kvanto kaj sendependa.

La ∞ inter ili reprezentas por mi ion, kio ne povas esti definitive difinita: evoluon, komprenon, eblecojn kaj la neniam finiĝantan serĉadon de novaj demandoj.

Tiel ekestis:

ESPERANTO ∞/21

Ĝi ne estas politika movado.

Nek ideologio.

Kaj nek provo klarigi al aliaj homoj, kiel ili devas vivi aŭ pensi.

Esperanto-21 estas mia persona spaco por pensoj, demandoj, projektoj kaj ideoj pri mondo, kiu ĝuste nun fundamente ŝanĝiĝas.

Pri la homo kaj artefarita inteligenteco.

Pri libereco kaj respondeco.

Pri konscio kaj filozofio.

Pri mono kaj sendependeco.

Pri teknologio kaj ĝiaj limoj.

Kaj denove kaj denove pri la sama fundamenta demando:

Kio ligas nin kiel homojn sen forpreni de ni nian individuecon kaj liberecon?

Eble mi neniam trovos definitivan respondon al tio.

Ankaŭ ne necesas.

Ĉar Esperanto-21 ne celas liveri pretajn verojn.

Ĝi celas instigi al pripensado.

Al pridubado.

Al propra ekkompreno.

Kaj eble foje helpi malkovri ion ligantan tie, kie ĝis nun ni ĉefe vidis tion, kio disigas nin.

Ĉar mondo de liberaj homoj ne devas esti mondo de disigitaj homoj.